ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ: ತಕ್ಷಣ ಪರೀಕ್ಷೆ ಏಕೆ ಅಗತ್ಯ

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ವೈದ್ಯರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಡ್ಡೆಯೂ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ತನದ ಚೀಲ (Breast Cyst), ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ಕಾರಣಗಳಿಂದಲೂ ಗಡ್ಡೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ವಯಸ್ಸಿನ ಪರಿಣಾಮ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ ಬಿಡಬಾರದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮೂಲಕ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಗಳು, ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು, ಅಗತ್ಯ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು, ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ತಪಾಸಣೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಮತ್ತು ಯಾವಾಗ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯೋಣ.

ಋತುಬಂಧ (Menopause) ಎಂದರೇನು?

ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಸತತ 12 ತಿಂಗಳುಗಳ ಕಾಲ ಮುಟ್ಟಾಗದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಋತುಬಂಧ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು 45ರಿಂದ 55 ವರ್ಷಗಳ ನಡುವೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಂಡಾಶಯಗಳ ಕಾರ್ಯ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ಈಸ್ಟ್ರೋಜನ್ (Estrogen) ಮತ್ತು ಪ್ರೊಜೆಸ್ಟೆರೋನ್ (Progesterone) ಹಾರ್ಮೋನ್‌ಗಳ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗುತ್ತವೆ.

ಈ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಸ್ತನದ ಅಂಗಾಂಶಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಸ್ತನಗಳು ಮೊದಲಿಗಿಂತ ಮೃದುವಾಗಬಹುದು ಅಥವಾ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವು ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಸ್ತನದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಬಹುದು. ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಗಡ್ಡೆ, ಸ್ತನದ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಅಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಕಂಡುಬಂದರೆ ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾರಣಗಳೇನು?

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಹಲವು ಕಾರಣಗಳಿರಬಹುದು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದವು. ಇನ್ನು ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಅದು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಸ್ತನದ ಚೀಲ (Breast Cyst)

ಸ್ತನದೊಳಗೆ ದ್ರವ ತುಂಬಿಕೊಂಡಾಗ ಚೀಲದಂತಹ ರಚನೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೃದುವಾಗಿ ಅಥವಾ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಚಲಿಸುವಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಸ್ತನದ ಚೀಲಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಲ್ಲ. ಆದರೆ ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಯಾವುದೇ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಫೈಬ್ರೋಅಡೆನೋಮಾ (Fibroadenoma)

ಇದು ಸ್ತನದ ಗ್ರಂಥಿ ಮತ್ತು ನಾರಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ಗಡ್ಡೆಯಾಗಿದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಇದು ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ರಬ್ಬರ್‌ನಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿದಾಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಗಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯ.

ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಬದಲಾವಣೆ (Fat Necrosis)

ಸ್ತನಕ್ಕೆ ಗಾಯವಾದಾಗ, ಶಸ್ತ್ರಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ನಂತರ ಅಥವಾ ಇತರ ಕಾರಣಗಳಿಂದ ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶಕ್ಕೆ ಹಾನಿಯಾಗಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಗಡ್ಡೆಯಂತಿರುವ ಭಾಗ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಇದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಗಡ್ಡೆಯಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಮೂಲಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಸೋಂಕು ಅಥವಾ ಉರಿಯೂತ

ಸ್ತನದ ಸೋಂಕಿನಿಂದ ನೋವು, ಊತ, ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಬಿಸಿಯಾದ ಅನುಭವ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೀವು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಗಡ್ಡೆಯಂತಿರುವ ಊತ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಜ್ವರ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ನೋವು ಇದ್ದರೆ ಅದೇ ದಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ ಪಡೆಯಬೇಕು.

ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್

ಸ್ತನದ ಕೆಲವು ಕೋಶಗಳು ನಿಯಂತ್ರಣವಿಲ್ಲದೆ ಬೆಳೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ (Breast Cancer) ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಗಡ್ಡೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರಬಹುದು, ಅನಿಯಮಿತ ಆಕಾರ ಹೊಂದಿರಬಹುದು ಅಥವಾ ಸುತ್ತಲಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಂತೆ ಅನಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಸ್ಪರ್ಶದಿಂದ ಮಾತ್ರ ಅದು ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯ ಹೆಚ್ಚಿದೆಯೇ?

ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸುವ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಮನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಗಡ್ಡೆ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಬಾರದು.

ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅಪಾಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದಾದ ಕೆಲವು ಅಂಶಗಳು:

• ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು.
• ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ತಾಯಿ, ಸಹೋದರಿ ಅಥವಾ ಮಗಳಿಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇತಿಹಾಸ ಇರುವುದು.
• BRCA1 ಅಥವಾ BRCA2 ಮುಂತಾದ ಕೆಲವು ವಂಶವಾಹಿಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು.
• ಹಿಂದೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ಸ್ತನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇರುವುದು.
• ಕೆಲವು ವಿಧದ ಹಾರ್ಮೋನ್ ರಿಪ್ಲೇಸ್‌ಮೆಂಟ್ ಥೆರಪಿ (Hormone Replacement Therapy) ಬಳಕೆ.
• ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದು ಮತ್ತು ಅಧಿಕ ತೂಕ.
• ಮದ್ಯಪಾನ.

ಈ ಅಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಖಚಿತ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ವೈದ್ಯರು ಕುಟುಂಬದ ಇತಿಹಾಸ, ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಯಾವುವು?

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಸೂಚನೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಕೆಳಗಿನ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಭಾಗ

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಒಂದು ಭಾಗ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿರುವಂತೆ ಅನಿಸುವುದು ಪ್ರಮುಖ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ನೋವು ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಅಗತ್ಯ.

ಸ್ತನದ ಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ

ಒಂದು ಸ್ತನದ ಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಗಮನಿಸಬೇಕು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಒಂದು ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಊತ ಅಥವಾ ಅಸಮಾನತೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

ಸ್ತನದ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುಳಿ ಅಥವಾ ಒಳಗೆಳೆತ

ಸ್ತನದ ಚರ್ಮವು ಒಳಕ್ಕೆ ಎಳೆದಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದು, ಗುಳಿಗಳು ಉಂಟಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಕಿತ್ತಳೆ ಸಿಪ್ಪೆಯಂತೆ ದಪ್ಪವಾಗುವುದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿರಬಹುದು.

ಮೊಲೆತೊಟ್ಟು ಒಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗುವುದು

ಮೊಲೆತೊಟ್ಟು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಒಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿರುವುದು ಕೆಲವರಿಗೆ ಸಹಜವಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಿಂದೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಮೊಲೆತೊಟ್ಟು ಹೊಸದಾಗಿ ಒಳಕ್ಕೆ ಎಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟರೆ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ಅಸಹಜ ಸ್ರಾವ

ಗರ್ಭಾವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಹಾಲುಣಿಸುವ ಅವಧಿ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ದ್ರವ ಹೊರಬರುವುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಸ್ರಾವ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಗಮನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಊತ

ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಂಕುಳಿನ ದುಗ್ಧರಸ ಗ್ರಂಥಿಗಳಿಗೆ (Lymph Nodes) ಹರಡಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಊತ ಕಾಣಿಸಬಹುದು. ಆದರೆ ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲಾ ಗಡ್ಡೆಗಳೂ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನಿಂದಲೇ ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ನೋವು

ಸ್ತನ ನೋವು ಮಾತ್ರದಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು.

ಭಾರತೀಯ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಸೊಸೈಟಿ (Indian Cancer Society) ಕೂಡ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ, ಸ್ತನದ ಆಕಾರದ ಬದಲಾವಣೆ, ಚರ್ಮದ ಗುಳಿ, ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನ ಒಳಗೆಳೆತ ಮತ್ತು ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಸ್ರಾವವನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ: ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸದೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಯಾವ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ?

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಕಂಡುಬಂದಾಗ ವೈದ್ಯರು ಮೊದಲು ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ದೈಹಿಕ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿ, ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ ಮತ್ತು ಅಂಗಾಂಶ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಾರೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ತನ ಪರೀಕ್ಷೆ (Clinical Breast Examination)

ವೈದ್ಯರು ಎರಡೂ ಸ್ತನಗಳು, ಮೊಲೆತೊಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಕಂಕುಳಿನ ಭಾಗವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗಡ್ಡೆಯ ಗಾತ್ರ, ಸ್ಥಳ, ಗಟ್ಟಿತನ ಮತ್ತು ಚಲಿಸುವ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮ್ಯಾಮೋಗ್ರಾಮ್ (Diagnostic Mammogram)

ಮ್ಯಾಮೋಗ್ರಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರಮಾಣದ ಎಕ್ಸ್-ರೇ ಬಳಸಿ ಸ್ತನದ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಾಂಶಗಳ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. 40 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸುವ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಡಯಾಗ್ನೋಸ್ಟಿಕ್ ಮ್ಯಾಮೋಗ್ರಾಮ್ ಪ್ರಮುಖ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಸ್ತನದ ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ (Breast Ultrasound)

ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮೂಲಕ ಗಡ್ಡೆಯೊಳಗೆ ದ್ರವವಿದೆಯೇ ಅಥವಾ ಘನ ಅಂಗಾಂಶವಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಮ್ಯಾಮೋಗ್ರಾಮ್ ಜೊತೆಗೆ ಅಥವಾ ಅದರ ನಂತರ ವೈದ್ಯರು ಇದನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.

ಬಯಾಪ್ಸಿ (Breast Biopsy)

ಸ್ಕ್ಯಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಸಣ್ಣ ಅಂಗಾಂಶದ ಮಾದರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಪ್ರಯೋಗಾಲಯದಲ್ಲಿ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪರೀಕ್ಷೆಯಿಂದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಕೋಶಗಳಿವೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಬಹುದು.

ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು

ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ MRI ಅಥವಾ ಇತರ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು ಬೇಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ವೈದ್ಯರು ನಿಮ್ಮ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ಮೊದಲಿನ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಫಲಿತಾಂಶದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಮುಂದಿನ ಕ್ರಮ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸ್ತನದ ಗಡ್ಡೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲು ಬಳಸುವ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳು (Breast Cancer Diagnosis) ಎಂಬ ಲೇಖನವನ್ನು ಓದಬಹುದು.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳು ಏನು ಹೇಳುತ್ತವೆ?

ಭಾರತದ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಕಲ್ಯಾಣ ಸಚಿವಾಲಯದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್ (NHM) ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಪತ್ತೆಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ತನ ಪರೀಕ್ಷೆ (Clinical Breast Examination) ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಸಹಜ ಗಡ್ಡೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನಕ್ಕಾಗಿ ಸೂಕ್ತ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ 30 ವರ್ಷ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಯಸ್ಸಿನ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ ಐದು ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕ್ಲಿನಿಕಲ್ ಸ್ತನ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ತಪಾಸಣೆಯ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ. ಈಗಾಗಲೇ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಮಹಿಳೆಗೆ ಇದು ರೋಗನಿರ್ಣಯದ ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ.

• ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ನಿರ್ವಹಣಾ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ (PDF)
• ICMR ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ (PDF)

ಈ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳಲ್ಲಿ ತಪಾಸಣೆ, ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದ ಗಡ್ಡೆಯ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದಾಗ ಹೆಚ್ಚಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ರೆಫರ್ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಎಷ್ಟು ಬೇಗ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು?

ಹೊಸದಾಗಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಮುಂದಿನ ನಿಯಮಿತ ತಪಾಸಣೆಯವರೆಗೆ ಕಾಯಬಾರದು. ಸಾಧ್ಯವಾದಷ್ಟು ಬೇಗ ವೈದ್ಯರ ಅಪಾಯಿಂಟ್‌ಮೆಂಟ್ ಪಡೆದು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಗಡ್ಡೆ ನೋಯುತ್ತಿಲ್ಲ, ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಅಥವಾ ಕೆಲವು ದಿನಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ.

ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಗಡ್ಡೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಚರ್ಮದ ಬದಲಾವಣೆ, ಮೊಲೆತೊಟ್ಟಿನಿಂದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಅಥವಾ ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿ ಊತ ಕಂಡುಬಂದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿ. ಸ್ತನ ಕೆಂಪಾಗಿ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಜ್ವರ ಅಥವಾ ತೀವ್ರ ನೋವು ಇದ್ದರೆ ಅದೇ ದಿನ ವೈದ್ಯಕೀಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಿರಿ.

ಗಡ್ಡೆ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ನಂತರ ಅದು ಹಾನಿಕರವಲ್ಲ ಎಂದು ತಿಳಿದರೂ ವೈದ್ಯರು ಸೂಚಿಸಿದ ಮುಂದಿನ ತಪಾಸಣೆ ಅಥವಾ ಫಾಲೋ-ಅಪ್ ಅನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಾರದು.

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನಗಳ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು?

ಸ್ತನದ ಆರೋಗ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗಮನಹರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಬೇಗ ಗುರುತಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ. ಕೆಲವು ಸರಳ ಅಭ್ಯಾಸಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡಬಹುದು.

• ಸ್ತನಗಳಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ: ನಿಮ್ಮ ಸ್ತನಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಆಕಾರ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶದ ಅನುಭವವನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ. ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ.
• ನಿಯಮಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ: ನಿಮ್ಮ ವಯಸ್ಸು ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ತಪಾಸಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ.
• ಆರೋಗ್ಯಕರ ತೂಕ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ: ಸಮತೋಲಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನಿಯಮಿತ ದೈಹಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
• ಮದ್ಯಪಾನ ತಪ್ಪಿಸಿ ಅಥವಾ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ: ಮದ್ಯಪಾನವು ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ.
• ಹಾರ್ಮೋನ್ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ವೈದ್ಯರ ಸಲಹೆಯಂತೆ ಬಳಸಿ: ಋತುಬಂಧದ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದರ ಪ್ರಯೋಜನ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವೈದ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸಿ.
• ಕುಟುಂಬದ ಆರೋಗ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ತಿಳಿಸಿ: ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಸ್ತನ ಅಥವಾ ಅಂಡಾಶಯದ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಇತಿಹಾಸವಿದ್ದರೆ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿ.

ಸ್ತನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿದಿನ ಗಡ್ಡೆ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಆತಂಕಪಡುವುದಲ್ಲ. ನಿಮ್ಮ ಸ್ತನಗಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಂಡು ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯ.

ಯಾವಾಗ ಸ್ತನ ತಜ್ಞರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಬೇಕು?

ಕೆಳಗಿನ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ:

• ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ.
• ಸ್ತನದ ಒಂದು ಭಾಗ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ದಪ್ಪವಾಗಿ ಅನಿಸಿದರೆ.
• ಸ್ತನದ ಗಾತ್ರ ಅಥವಾ ಆಕಾರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ.
• ಮೊಲೆತೊಟ್ಟು ಒಳಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿದರೆ ಅಥವಾ ರಕ್ತಮಿಶ್ರಿತ ಸ್ರಾವ ಬಂದರೆ.
• ಸ್ತನದ ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗುಳಿ, ದಪ್ಪತನ ಅಥವಾ ಒಳಗೆಳೆತ ಕಂಡುಬಂದರೆ.
• ಕಂಕುಳಿನಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಊತ ಕಂಡುಬಂದರೆ.
• ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೋವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ.

ಈ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಹೊರತಾದ ಕಾರಣಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೂ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಾರಣವನ್ನು ಬೇಗ ತಿಳಿದು ಸೂಕ್ತ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಸಾಧ್ಯ.

ಸಾರಾಂಶ

ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಗಡ್ಡೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬಾರದು. ಸ್ತನದ ಚೀಲ, ಕೊಬ್ಬಿನ ಅಂಗಾಂಶದ ಬದಲಾವಣೆ ಅಥವಾ ಇತರ ಹಾನಿಕರವಲ್ಲದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದಲೂ ಗಡ್ಡೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ವಯಸ್ಸು ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಸ್ತನ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್‌ನ ಅಪಾಯವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆಯನ್ನು ವೈದ್ಯರಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯ.

ಗಡ್ಡೆ ನೋಯುತ್ತಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಚಿಕ್ಕದಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಮುಂದೂಡಬೇಡಿ. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸ್ತನ ಪರೀಕ್ಷೆ, ಮ್ಯಾಮೋಗ್ರಾಮ್, ಅಲ್ಟ್ರಾಸೌಂಡ್ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಬಯಾಪ್ಸಿ ಮೂಲಕ ಅದರ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಬಹುದು. ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾಗಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಂದಿನ ಆರೋಗ್ಯ ನಿರ್ಧಾರಗಳಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವೈದ್ಯಕೀಯ ಹಕ್ಕುತ್ಯಾಗ

ಈ ಲೇಖನವು ಸಾಮಾನ್ಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶ ಹೊಂದಿದೆ. ಇದು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸಲಹೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ ಅಥವಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಪರ್ಯಾಯವಲ್ಲ. ಋತುಬಂಧದ ನಂತರ ಸ್ತನದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಗಡ್ಡೆ ಅಥವಾ ಅಸಹಜ ಬದಲಾವಣೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅರ್ಹ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ನಿಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯ ಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವೈದ್ಯರು ಸೂಕ್ತ ಸಲಹೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ.